Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej Dzieci i Młodzieży

Każdy pragnie dla swojego dziecka tego co najlepsze, dbając o jego zdrowie i zaspokajając podstawowe potrzeby, aby właściwie się rozwijało. Już od najmłodszych lat powinniśmy kształtować w nim prawidłowe nawyki żywieniowe, starać się uczyć różnych smaków, a wraz z wiekiem zwiększać świadomość dokonywania wyboru zdrowych produktów spożywczych.

Ważna w tym wszystkim jest edukacja żywieniowa zarówno dziecka, jak i rodziców, która pomoże zrozumieć sens zdrowego odżywiania. Dlatego też Instytut Żywności i Żywienia (IŻŻ) pod kierownictwem prof. dr hab. n. med. Mirosława Jarosza, przygotował graficzny zapis w postaci Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej Dzieci i Młodzieży, który ułatwi objaśnienie powyższych zagadnień.

źródło: www.ncez.pl

Piramida kierowana jest do dzieci i młodzieży w przedziale wiekowym 4-18 lat (patrz inf. po prawej stronie grafiki). Jest to okres ciągłego, intensywnego rozwoju i wzrostu młodego organizmu, który powinien być zasilany żywnością bogatą we wszystkie niezbędne składniki odżywcze, czyli białko, tłuszcze, węglowodany, witaminy, minerały, błonnik i wodę [2]. Dzięki zobrazowaniu zasad właściwego odżywiania łatwiej pracować nad nimi nawet z najmłodszym dzieckiem, a nauka może być dla całej rodziny świetną zabawą np. w wyborze i przygotowywaniu wspólnych posiłków. Wszystkie segmenty piramidy oraz podane w nim grupy żywności powinny być uwzględniane w jadłospisie młodego człowieka, oczywiście według reguł podanych wyżej (zwróćmy uwagę na przypisy obok piramidy).

 

Zdrowy styl życia naszego dziecka powinien łączyć się z aktywnością fizyczną, która:

  • rozwija sprawność, poprawną sylwetkę ciała,
  • rozbudowuje masę mięśni, wpływa na wzrost i mineralizację kości, wzmacnia siłę stawów oraz koordynację ruchów,
  • usprawnia pracę układu naczyniowego, polepsza przepływ krwi,
  • pozwala na utrzymywanie prawidłowej masy ciała, poprawiając przemianę materii,
  • zwiększa odporność organizmu na zmęczenie, zmniejsza napięcie i stres, dając lepsze samopoczucie [1,4].

 

Zapomniane lekcje w-fu

W obecnych czasach nowe technologie niestety wypierają ruch, ćwiczenia i zabawy na świeżym powietrzu – mimo korzyści zdrowotnych, jakie ze sobą niesie uprawianie sportu. Natomiast zajęcia wychowania fizycznego coraz częściej odbywają się w mniej licznych grupach, niż jeszcze parę dekad temu. Liczne zwolnienia i niedyspozycje fizyczne powodują, że lekcje w-fu, które zawsze kojarzyły się z gimnastyką, grą, czy zdrową rywalizacją zamieniają się w poczekalnie siedzących na ławkach dzieci i nastolatków ze smartfonami w rękach. Zastanawiająca jest tendencja spadkowa aktywności fizycznej w szkołach, choć często słyszy się o wysportowanym modelu ciała i byciu fit – szczególnie wśród młodzieży [3]. Z tego też powodu warto podjąć temat edukacji żywieniowej w placówkach szkolnych w formie spotkań ze specjalistami w dziedzinie odżywiania.

Grupa ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ) opracowała zasady, które ujmują wszystkie najważniejsze zachowania i czynności, jakimi należy się kierować podczas wyboru oraz przygotowania codziennych posiłków, aby wspierać prawidłowy rozwój dzieci i młodzieży [7].

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA
związane z Piramidą Zdrowego Żywienia Aktywności Fizycznej dla dzieci i młodzieży

  1. Jedz posiłki regularnie (5 posiłków co 3-4 godziny).
  2. Warzywa i owoce jedz jak najczęściej i w jak największej ilości.
  3. Jedz produkty zbożowe, zwłaszcza pełnoziarniste.
  4. Codziennie pij co najmniej 3-4 szklanki mleka. Możesz je zastąpić jogurtem naturalnym, kefirem i – częściowo – serem.
  5. Jedz ryby, nasiona roślin strączkowych i jaja. Wybieraj chude mięso. Ograniczaj spożycie produktów mięsnych przetworzonych.
  6. Ograniczaj spożycie tłuszczów zwierzęcych. Zastępuj je olejami roślinnymi.
  7. Unikaj spożycia cukru, słodyczy i słodkich napojów. Zastępuj je owocami i orzechami.
  8. Nie dosalaj potraw. Unikaj słonych przekąsek i produktów typu fast food.
  9. Pamiętaj o piciu wody do posiłku i między posiłkami.
  10. Bądź codziennie aktywny fizycznie w szkole i poza szkołą [7]. 

Ważny przekaz…

Ostatnio w szkołach wzrasta liczba dzieci i młodzieży z nadwagą i otyłością, a także zaburzeniami odżywiania (bulimia, anorekcja). Łatwo zauważalna dysproporcja wagi pomiędzy dziećmi wzbudza w nich różne emocje, ale też i negatywne zachowania. Dziecko czy nastolatek mający problem o podłożu żywieniowym często jest wyśmiewany, atakowany obraźliwymi zwrotami, dyskryminowany, a nawet separowany w grupie. Zdarza się, że agresja, jaką wywołują rówieśnicy powoduje u takiego dziecka lęk, strach i może być przyczyną rozwoju depresji . Najgorszy w tym wszystkim jest brak świadomości i reakcji ze strony rodziców, którzy często są zaskoczeni całą sytuacją. Problemów o podłożu żywieniowym nie wolno bagatelizować, a w momencie nieradzenia sobie z nimi należy zasięgnąć porady lekarza, dietetyka i psychologa [5].

Musimy mieć na uwadze, że to w jaki sposób odżywia się nasze dziecko będzie miało wpływ na jego zdrowie w wieku dorosłym [3, 6]. Kształtowanie w nim zasad prawidłowego żywienia i eliminacja złych nawyków żywieniowych może uchronić przed niedoborem ważnych składników pokarmowych, a także rozwojem wielu chorób dietozależnych, takich jak: otyłość, cukrzyca, miażdżyca czy osteoporoza. Jednak pamiętaj drogi rodzicu! Zanim zaczniesz pouczać swoje dziecko o tym, co powinno jeść, zerknij na swój codzienny talerz i odpowiedz sobie na pytanie. Czy to co na nim ląduje jest zdrowe i pożywne?

 

Zachęcamy do odwiedzania stron www.izz.waw.pl – Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ) oraz www.ncez.pl – Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej.

 

Przeczytaj też:

Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych.

Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób w wieku starszym.

 

 

 

Literatua:

  1. Chabros E., Charzewska J., 2008. Charakterystyka poziomu aktywności ruchowej dzieci i młodzieży. ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA POL HEALTH. Instytut Żywności i Żywienia, 189-201.
  2. Charzewska J., Wajszczyk B., 2008. Co powinna zawierać prawidłowa, zbilansowana dieta? Rola urozmaiconej diety. ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA POL HEALTH. Instytut Żywności i Żywienia, 29-43.
  3. Dycek-Chęcel A., 2017. Zwyczaje żywieniowe dzieci i młodzieży. Problemy Higieny i Epidemiologii, 98(2): 103-109.
  4. Grzywacz R., 2011. Rola rekreacji ruchowej w wychowaniu dzieci w wieku szkolnym. Medycyna Rodzinna, Borgis, 2, 48-53.
  5. Jośko-Ochojska J., Lizończyk I., 2014. Występowanie depresji u młodzieży z nadwagą i otyłością. Hygeia Public Health, 49 (4): 690-695.
  6. Kopański Z., Wojciechowska M., Urbańska B., 2012. Żywienie w dzieciństwie, a otyłość w wieku

Dorosłym. JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE, Nr 1, 14-19.

  1. www.ncez.pl