Ananas – tropikalna podaż zdrowia i urody

Czas wakacji to okres, w którym wzrasta u nas apetyt na owoce – ciekawe? Najczęściej spotkamy się z opinią: „bo są słodkie” , „nie chce się po nich pić”. Ciężko się z tymi stwierdzeniami nie zgodzić, ale pamiętajmy, że surowce te stanowią podstawowe źródło naturalnych witamin, minerałów i związków roślinnych, jakie potrzebuje nasz organizm przez cały rok. Takim rarytasem serwowanym na urlopowych wycieczkach jest ananas – owoc, który rzadko jemy, choć nie raz macha do nas w dziale warzyw i owoców. Nie omijaj go i sprawdź ile korzyści zdrowotnych przyniesie Ci jego spożycie, a także dowiedz się, dlaczego jest tak cenny pod kątem przemysłowym?  

Duży owoc …

Ananas (Ananas comosus) jest wieloletnią rośliną, należącą do rodziny bromeliowatych. Jej wysokość sięga od 90-150cm, a w budowie wyróżnia się krępą i twardą łodygą z rozłożonymi liśćmi, nadającymi wygląd rozety. Ze środka wyrasta pojedynczy owoc, którego liczne jagody układają się w kształt szypułki, a na szczycie rozwija się korona liści (pęd) – owoce dojrzewają w okresie letnim do wielkości ok. 1,5kg, natomiast sama roślina lubi ciepłe, tropikalne i wilgotne klimaty z dużą ilością słońca. Ananas pochodzi z Ameryki Południowej, a dokładnie obszaru pomiędzy Brazylią a Paragwajem. Obecnie jego największymi uprawami na skalę przemysłową zajmują się także Chiny, Hawaje, Filipiny, Tajlandia, Indonezja  i Meksyk. Warto wspomnieć, że w handlu międzynarodowym odmiany ananasów są grupowane w 4 klasy – pomimo dużej różnorodności typów dla każdej z nich, a są to: „Smooth Cayenne”, “Red Spanish”, “Queen” i “Abacaxi”. Mogą się one różnić względem siebie masą, smakiem, wyglądem zewnętrznym no i oczywiście miejscem uprawy. Dla przykładu taki gatunek ananasa, jak mauritius hoduje się wyłącznie do celów stołowych, a ananas vazhakulam uważany jest za najlepszy owoc pod względem jakości, aromatu i smaku – obie te odmiany hoduje się wyłącznie na obszarze Indii. Z kolei ich eksport obejmuje Kraje Arabskie oraz Rosję, dlatego skosztować je będziemy mogli głównie, gdy nasze wakacyjne czy kulinarne podróże dotrą do tych miejsc [2, 3, 5, 7]

Dużo zdrowia …

Ananas to przede wszystkim źródło wielu witamin i minerałów, które powinniśmy codziennie uzupełniać, aby dobrze się czuć i chronić organizm przed niedoborami. Znajdziemy tu min. witaminę A, C, B1, B2, B6, PP, kwas foliowy, a wśród składników mineralnych otrzymamy dobrą dawkę: potasu, magnezu, wapnia, fosforu, manganu, cynku, i selenu. Pośród substancji energetycznych ananas zawiera głównie cukry (sacharoza, glukoza, fruktoza), co w ujęciu procentowym wynosi, aż 85% całkowitej zawartości związków stałych. Błonnik pokarmowy, jako włókno funkcjonalne stanowi zaledwie 2-3%, a białka i tłuszcze występują w ilościach śladowych. Owoc ten to również dobry sposób nawodnienia, gdyż woda zajmuje od 81-86%      i całkiem dobra podaż zdrowych kalorii – 100g świeżego surowca zawiera ok. 55 kcal. Najłatwiej zobrazować sobie to przeliczając energię na ilość zjadanych plastrów ananasa – 1 plaster ma średnio masę 80g, a ile takich krążków zjadasz? Ograniczeniem, które może nas ustrzec przed spożyciem zbyt  dużych ilości jest to, że roślina ta wydaje bardzo sycący owoc. Innymi związkami, jakie w nim odnajdziemy to kwasy organiczne, czyli kwas cytrynowy oraz jabłkowy. [1, 2, 4, 8]

Jeśli chodzi o występowanie substancji czynnej biologicznie, dużą uwagę zwraca obecność bromelainy, będącej mieszaniną enzymów o silnej aktywności proteolitycznej, czyli rozkładającej białka. Właściwość tą wykorzystano zarówno w przemyśle kosmetycznym, farmaceutycznym, jak i spożywczym. [3, 6, 7]

Duża moc …

Jak już wyżej wspomniałam spożywanie ananasa daje nam wiele korzyści zdrowotnych związanych z występowaniem witamin i minerałów. Dzięki witaminom C, E, A, czyli antyoksydantom mamy naturalną ochronę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników tlenowych – stres oksydacyjny nie jest nam straszny. Ponadto w ten sposób możemy dodatkowo zabezpieczyć się przed rozwojem infekcji bakteryjnych i wzmocnić odporność. Obecność kwasu jabłkowego poprawia od wewnątrz gładkość skóry, pomaga w utrzymaniu zdrowia jamy ustnej i zmniejsza ryzyko zatrucia toksycznymi metalami. Minerały, takie jak magnez biorą udział w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, co wzmacnia dodatkowo witamina B6.  Z kolei potas reguluje ciśnienie tętnicze krwi, a wapń i fosfor nie dopuszczają do rozwoju osteoporozy, złamań, gwarantując wzrost oraz budowę mocnych kości. Według niektórych badań 1 filiżanka ananasa to 73% zalecanego dziennego spożycia ilości manganu – pierwiastka, który wraz z cynkiem i selenem wpływa na płodność mężczyzn i prawidłową jakość nasienia. Natomiast pojawiające się w owocu witaminy z grupy B oddziałują na prace serca, mięśni, nerwów czy na zachowanie prawidłowego wyglądu skóry. [1, 2, 4]

 

Niemniej jednak najwięcej korzyści zdrowotnych przypisuje się bromelainie, która w znaczący sposób poprawia metabolizm, wspomaga odchudzanie, obniża poziomu cholesterolu oraz działa przeciwzakrzepowo i przeciwzapalnie. Jedne z badań dowodzą, że picie soku z ananasa łagodzi bóle lub zapalenia stawów, co sprawia, że owoce te są przydatne w zapobieganiu i leczeniu urazów sportowych. Wykazano, że bromelaina pomaga w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, gdyż wspomaga proces trawienny, hamuje silne skurcze i niszczy patogeny bytujące w przewodzie pokarmowym. Świeży napój z ananasa zwiększa apetyt, dlatego przypisywany jest rekonwalescentom, osobom starszym, dzieciom, a także pacjentom onkologicznym. Jedno z badań podało, że świeży ekstrakt z tego owocu może być stosowany w celu złagodzenia kaszlu, a nawet zapalenia oskrzeli. [1, 2, 3, 4, 6].

                                                                                                                                                                       źródło: www.tolpa.pl

Coraz większe zainteresowanie budzi stosowanie bromelainy, jako składnika wielu preparatów kosmetycznych o działaniu nawilżającym, oczyszczającym czy przeciwzmarszczkowym. W profesjonalnych salonach urody już dawno doceniono właściwości wyciągów roślinnych oraz wyselekcjonowanych z nich związków do zabiegów poprawiających kondycję skóry – użycie peelingów enzymatycznych lub maseczek zawierających ekstrakt z ananasa znaczenie zmniejsza zmiany skórne, takie jak: trądzik, krosty, zaczerwienienia, przebarwienia i nadmierne wydzielanie sebum. Ponadto działanie tego rodzaju peelingów jest mniej drażniące niż tych chemicznych z kwasami AHA czy BHA. Warto zaznaczyć, że tego rodzaju produkty coraz częściej są łatwiej dostępne dla Pań i bezpieczne w stosowaniu. [2, 6, 7]

Duże możliwości kulinarne …

Ananas przekazuje swoją słodycz nie tylko deserom, sałatkom owocowym, koktajlom, ale również stanowi świetny dodatek do dań mięsnych. Kuchnia polska coraz częściej zaczyna łączyć przeciwstawne sobie smaki – uzyskując niebywałe połączenia podobnie jak w potrawach azjatyckich. Ciekawostką jest, że na terenie Hiszpanii i na Karaibach ludzie moczą plasterki ananasa w osolonej wodzie przed jedzeniem. Czy to sposób na naturalny izotonik? Wiele osób pokochało pizzę hawajską w której góruje ananas, a niektórzy odkryli możliwość duszenia w sosie karkówki z kawałkami tego owocu. Sam przemysł spożywczy, by zachować wyjątkowe zastosowanie kulinarne ananasa wykorzystał go do tworzenia marmolad, soków, syropów, nektarów, konserwując i zamykając w puszce – to alternatywa w okresie, kiedy sezon na niego mija.

Dziś przepis w formie zdjęcia – określ owoce w misce (na pewno jest tam ananas) i przygotuj sobie miła zdrową przekąskę na podwieczorek.

Autor: mgr inż. Paulina Zając

 Literatura:

  1. Akhtar S., Anwar M., Hossain Md., F., 2015. Nutritional value and medicinal benefits of pineapple. International Journal of Nutrition and Food Sciences, 4(1): 84-88.
  2. Bhakta T., Chanda A., Debnath P., Dey P., 2012. A Survey on pineapple and its medicinal value. Scholars Academic Journal of Pharmacy (SAJP), Vol 1 (1), 24-29.
  3. Jain S., Kumar A., Pavan R., Shraddha, 2012. Properties and therapeutic application of bromelain: A Review. Biotechnology Research International, Article ID 976203, 1-6.
  4. Joy P. P., 2016. Benefits and uses of pineapple. Kerala Agricultural University, 1-6.
  5. Joy P. P., 2016. Pineapple for healthy living. Kerala Agricultural University, 1-9.
  6. Klimowicz A., Nowak A., Synowiec L., Zielonka-Brzezicka J., 2017. Wybrane owoce jako źródło cennych składników stosowanych w kosmetologii. Postępy Fitoterapii; 18(2): 126-131.
  7. www.biotechnologia.pl
  8. www.ilewazy.pl
  9. www.tolpa.pl