Wielcy i znani związani z Tarnowem – Jan Szczepanik

Wielu jest ludzi, którym zawdzięczamy tak dużo dobrego. Możemy im dziękować głównie dlatego, że o nich wiemy, znamy ich zasługi, natomiast ich dzieje zostały skrzętnie spisywane dla przyszłych pokoleń.

Archimedes, Isaac Newton czy Louis Pasteur to tylko niektórzy z wielkiego grona uczonych, naukowców, teoretyków, którym ludzkość może być wdzięczna po wsze czasy. Jednak istniało równie dużo, a może nawet znacznie więcej osobistości, o których nie wiemy prawie nic, lub wiedza o nich została dawno zapomniana. Oczywiście, dali nam równie dużo, ale w związku w powyższym znacznie trudniej jest ich upamiętniać, ponieważ dowody na ich wielkość zaginęły w pomroce dziejów lub zostały podstępem przejęte przez innych. Weźmy na ten przykład Nikola Teslę. Błyskotliwego amerykańskiego inżyniera pochodzenia serbskiego. Był autorem ponad 300 patentów. Przykłady jego wynalazków to silnik eklektyczny i prądnica prądu przemiennego, radio czy bateria słoneczna. Niestety obecnie jest to raczej zapomniany wynalazca, którego zniszczyli inni wielcy biznesmeni ówczesnych czasów czy nieuczciwi „koledzy” po fachu próbujący przywłaszczyć dokonania Tesli.

Mój wstęp nie był przypadkowy, ponieważ chciałbym przypomnieć postać innego również zapomnianego wynalazcy, którego można by nazwać „polskim Teslą”, choć nie skończył tak smutno jak wcześniej wspomniany Serb. Mowa tutaj o Janie Szczepaniku, którego nazywano: „polskim Edisonem”, „Leonardem da Vinci z Galicji” czy „galicyjskim geniuszem”. Był autorem ponad 50 wynalazków i kilkuset opatentowanych pomysłów technicznych z zakresu fotografii barwnej, tkactwa czy telewizji. Pomimo tego, że nie urodził się w Tarnowie, pod koniec życia osiedlił się tutaj razem z żoną i pięciorgiem swoich dzieci. Jednym z jego najbardziej znanych osiągnięć to zaprojektowanie kamizelki kuloodpornej, choć teoretycznie zrobił to kilka lat wcześniej Kazimierz Żegleń. Szczepanik projekt znacznie ulepszył i wzmocnił głównie dzięki swoim maszynom tkackim. Ciekawostką jest fakt, że ów wynalazek ocalił życie króla hiszpańskiego Alfonsa XIII. W dowód wdzięczności Jan Szczepanik został odznaczony wysokim hiszpańskim odznaczeniem państwowym – Orderem Izabeli Katolickiej w 1902 roku. Poza tym był również autorem m.in.: telektroskop (protoplastę telewizji), system barwnego filmu (innowację Szczepanika na tym polu wyparł dopiero amerykański Technicolor) czy system kolorowej fotografii oraz światłoczuły papier barwny (wykorzystany później przez firmy Kodak oraz Agfa).

Jak widać nie mamy czego się wstydzić na polu wielkich wynalazców. Jednak w Naszym interesie jest, aby pamięć o tym wielkim człowieku, ale też o wszystkich innych nie została zatarta. Właśnie w tym celu od 2003 r. w Tarnowie działa Fundacja im. Jana Szczepanika, której głównym celem jest popularyzacja postaci patrona. Dodatkowo od 2010 r. wydaje publikacje z serii Biblioteka Fundacji im. Jana Szczepanika. Jesteśmy im to po prostu winni, aby nie rozpłynęli się w Naszej historii bez słowa „Dziękuję” ze strony współczesnych ludzi.

 

Jakub Sobczyk

Netografia:

1. www.bialczynski.pl