Wielcy i znani związani z Tarnowem – Jan Amor Tarnowski

 Ziemia tarnowska była domem dla wielu światłych ludzi. Na przestrzeni lat wydała na świat wielu znakomitych synów i cór. Ludzie mający swoje korzenie z tej części Małopolski, pojawiali się na wielu prestiżowych stanowiskach państwowych i to jeszcze za czasów Piastów. Choć już wtedy rody te były bardzo znaczące, szczyt ich potęgi i wpływów przypadał na czasy rządów Jagiellonów i dalej, podczas trwania monarchii elekcyjnej.

 Nie ważne czy byli na polach bitew, prowadząc do boju wojska Rzeczypospolitej, czy zarządzali swoimi majątkami, starając się nadążyć za nowinkami technicznymi, czy też uczestniczyli w politycznym życiu kraju, przepychając się z innymi rodami na ławach sejmowych. Zawsze starali się działaś w imieniu swoim, swoich ludzi, swojej Ojczyzny. I choć niestety czasami przekładali swoje majątki nad dobro Rzeczypospolitej, to w ogólnym rozrachunku są oceniani przez potomnych pozytywnie. A teraz warto by wspomnieć o jednym z najbardziej znanych tarnowian w naszym kraju – Jan Amora Tarnowskiego herbu Leliwa.

Hetman Wielki Koronny, pamiętnikarz, teoretyk wojskowości – to tylko niektóre z zasług kolejnego wielkiego syna ziemi tarnowskiej. Urodził się w 1488 roku w wpływowej rodzinie szlacheckiej posiadającej status senatorski. Wychowywał się na dworach kardynała Fryderyka Jagiellończyka oraz królów Jana Olbrachta, Aleksandra i Zygmunta Starego. W wojnach Rzeczypospolitej uczestniczył już jako dziewiętnastolatek. Brał udział w wojnie litewsko-moskiewskiej 1507-1508 roku czy też w Bitwie pod Orszą. Aby dopełnić swoje wykształcenie (zarówno humanistyczne jak i wojskowe) rozpoczął swoje podróże w latach 1518-20. Odwiedził m.in.: Egipt, Turcję, Ziemię Świętą czy Portugalię. Na wieść o przygotowaniach do wojny z Zakonem Krzyżackim pośpieszył do Polski. Był on autorem zwycięskiej strategii militarnej w tej wojnie, która ostatecznie skończyła się 1525 roku złożeniem przez Wielkiego Mistrza hołdu lennego Zygmuntowi Staremu.

Walczył również z Turkami i Hospodarstwem Mołdawskim, gdzie w zwycięskiej Bitwie pod Obertynem pokonał tych drugich. Widząc słabość ówczesnej armii polskiej rozpoczął jej gruntowną przebudowę. Stworzył m.in. służby sztabu generalnego nowoczesnej armii, szpitale polowe finansowane z funduszy królewskich czy oddziały logistyczne. Ponadto był autorem wielu dzieł taktujących o nowoczesnym prowadzeniu wojen i organizacji wojsk. Jedna z nich zasługuje na szczególna uwagę. Mowa o Consilium rationis bellicae (Rada sprawy wojennej napisana w 1558 roku), która była obowiązkową lekturą dla przyszłych dowódców wojskowych Rzeczypospolitej. Ta księga jak i jej autor zostaną jednymi z filarów przyszłej silnej armii Polskiej i jej spektakularnych zwycięstw.

Jak widać tarnowianie nie mają się czego wstydzić, jeżeli chodzi o znanych ludzi z Naszej okolicy. Te ziemie wydały na świat człowieka, który srożył podwaliny pod przyszłą mocarstwowość Naszego kraju. Niewielu może pochwalić się takimi osiągnięciami.

 

Jakub Sobczyk

Netografia:

1. www.husaria.jest.pl