Już są – nasze polskie truskawki. Jedne z najsmaczniejszych i najłatwiej dostępnych owoców w okresie późnej wiosny i wczesnego lata. Na każdym rogu miast i miasteczek można zobaczyć łubianki pełne soczystych, błyszczących, pięknie pachnących, czerwonych owoców. Przyglądnijmy się zatem, czy atutami truskawek są tylko aspekty smakowe i wizualne, czy może też możemy czerpać z nich korzyści zdrowotne?
Królewski przysmak
Truskawka zwana jest inaczej: poziomką truskawkową, wielkoowocową lub ananasową. Nazwy bliskoznaczne prawdopodobnie zawdzięcza swoim korzeniom. Bowiem owoc ten jest wynikiem skrzyżowania poziomki: olbrzymiej chilijskiej i wirginijskiej. Dokładna geneza jej powstania nie jest znana, jednak źródła donoszą, że krzyżówki wyżej wymienionych odmian poziomki dokonał francuski botanik w arystokratycznym Wersalu na początku XVIII wieku. Pod koniec XVIII wieku truskawki zaczęły się pojawiać również na stołach królewskich w Anglii i uznawane były za bardzo ekskluzywny przysmak, na który nie każdy mógł sobie pozwolić. [6,8]
Ulubienica plantatorów
Truskawkami możemy się cieszyć na przełomie maja i czerwca. Niestety sezon na te owoce jest bardzo krótki i z reguły trwa do początku lipca. Przez plantatorów truskawki uważane są za mało wymagający gatunek sadowniczy, gdyż dobrze rosną i wydają owoce na większości gleb, za wyjątkiem piaszczystych. Wielkość i jakość plonu zależna jest od nawadniania i zaopatrywania w składniki mineralne, dlatego ważna jest odpowiednia wilgotność gleby. Obfite nawożenie truskawek może mieć odwrotne skutki do zamierzonych. Jednym z pierwiastków, który w nadmiarze im szkodzi jest azot. Jego nadmierna podaż doprowadza do intensywnego wzrostu rośliny, negatywnie wpływając na owocowanie. [12]
Skarbnica zdrowia
Porcja 100g truskawek zawiera 33kcal, są więc one niskokaloryczne. Powszechnie wiadomo, że są dobrym źródłem witaminy C, ponieważ w 100g zawarte jest 66mg kwasu askorbinowego. Warto zauważyć, że średnie zapotrzebowanie na tą witaminę dla kobiet w Polsce to 60mg, natomiast dla mężczyzn 75mg. Witamina C odpowiada między innymi za pracę układu odpornościowego, a także wspomaga układ krążenia poprzez wpływ na gospodarkę lipidową. Kwas askorbinowy jest antyoksydantem, w związku z tym zapobiega utlenianiu frakcji LDL cholesterolu, dzięki czemu zahamowaniu ulegają procesy powstawania blaszek miażdżycowych. Badania przeprowadzone przez Dr Judith Hallfrisch pokazują, że 180mg witaminy C skutkuje wyższym poziomem frakcji HDL, czyli „dobrego cholesterolu”. [3,4,7,9]
Truskawki zawierają też witaminy z grupy B. Śladowe ilości witaminy B1 zwanej tiaminą, która odpowiedzialna jest za tworzenie neuroprzekaźników i bierze udział w procesie powstawania ATP – czyli energii potrzebnej dla pracy mięśni. Kolejną jest witamina B2 (ryboflawina), której główne zadanie to oddychanie komórkowe. Witamina B3 (PP, niacyna) również występuje w truskawce. Jej funkcjami są udział w powstawaniu energii ATP oraz wspomaganie prawidłowej pracy układu nerwowego. Kwas foliowy zawarty w owocach odpowiada za podziały komórkowe, intensywnie zachodzące m.in. w procesach krwiotwórczych. [4]
Truskawki to także bogactwo witaminy A, która dobrze wpływa na procesy widzenia. Panie zapewne ucieszy również obecność tokoferoli, czyli witaminy E określanej mianem witaminy młodości, ponieważ ma działanie niwelujące procesy starzenia skóry, a także wzmacnia włosy i paznokcie. Truskawki bogate są także w niezbędne do prawidłowego funkcjonowania mikroelementy: żelazo – zapobiegające anemii, wapń i fosfor – wzmacniający kości, potas – obniżający ciśnienie krwi, mangan – poprawiający pamięć. Roślina ta jest również skarbnicą biologicznie czynnych związków: kwasu elagowego zaliczanego do polifenoli, który wykazuje właściwości wspierające układ odpornościowy, neutralizuje substancje rakotwórcze zarówno te syntetyczne, jak i naturalnie występujące w żywności. [3,4,11]
Badania przeprowadzone w warunkach in vitro dowiodły, że ekstrakt z truskawek hamuje aktywność enzymów z grupy COX, zmniejszając proces zapalny, a to za sprawą fitocydów posiadających działanie bakteriostatyczne. [5]
Obecne w truskawkach flawonoidy, takie jak: kwercetyna, antocyjany, katechiny, kamferol nadają im olbrzymi potencjał przeciwutleniający. Wymienione związki zmniejszają ryzyko wystąpienia zakrzepicy żylnej, korzystne oddziałując na funkcje śródbłonka naczyń krwionośnych. Obniżają również ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych poprzez zatrzymanie oksydacji cholesterolu LDL. [5]
Ostatnio truskawki znalazły zastosowanie w leczeniu powikłań cukrzycy typu I. Badania wykonane przez naukowców z Salk Institute for Biological Science w San Diego na gryzoniach wskazały, że zawarte w nich fizetyny zmniejszają ryzyko powstania retinopatii i neuropatii, a także hamują postęp nefropatii cukrzycowej. Ponadto niski indeks glikemiczny świeżych owoców sprawia, że mogą się nimi zajadać zarówno diabetycy, jak i osoby które zmagają się z niestebilną glikemią. [2,10,13]
Owoc to nie jedyny surowiec mający charakter prozdrowotny. Należy także zwrócić uwagę na liście tej rośliny, które obfitują w garbniki, kwasy organiczne, sole mineralne oraz śladowe ilości olejku eterycznego. Lecznicze właściwości naparu z tej części truskawki można obserwować w ich zastosowaniu podczas biegunek, zapalenia okrężnicy czy kamicy nerkowej. Z kolei zewnętrznie stają się skutecznym opatrunkiem w drobnych poparzeniach – wystarczy chore miejsce obłożyć ususzonymi i startymi liśćmi. [1]
Według tabel wartości odżywczej Kuchanowicz i in. 100g truskawek zawiera 1,8g błonnika pokarmowego, dzięki czemu owoce te łagodzą zaburzenia ze strony układu pokarmowego poprzez wpływ na poprawę perystaltyki i przyspieszenie tym samym metabolizmu. Pektyny i kwasy organiczne wspomagają też pracę trzustki i śledziony. Właściwa podaż błonnika pokarmowego zabezpiecza przed rozwojem nowotworów jelita grubego oraz okrężnicy. Truskawki mają także właściwości regeneracyjne i odżywiające błonę śluzową w jamie ustnej, a niektóre źródła donoszą, że leczą chrypkę i ból gardła. Natomiast silny zapach truskawek coraz częściej wykorzystywany jest w aromatoterapii. [4,11]
Poza tym truskawki w formie świeżych owoców lub koktajli dobrze gaszą pragnienie, a przy tym posiadają kapitalny smak i soczystą konsystencję. Pod kątem odżywczym i prozdrowotnym zalecane są dla wszystkich grup wiekowych. Jedynie osoby uczulone na salicylany powinny ich unikać, gdyż związki te są obecne w owocach. Truskawki znalazły zastosowanie również w kosmetologii, gdyż korzystnie wpływając na stan skóry i paznokci, z tego też powodu wykorzystywane są jako składnik maseczek, kremów czy odżywek. [8]
Truskawki w kuchni można wykorzystywać na wiele sposobów. Oczywiście najlepiej spożywać je na surowo, ponieważ każda obróbka termiczna powoduje straty niektórych związków m. in. witaminy C. Jak wiadomo mimo ich sezonowości większość wykorzystuje technikę mrożenia, przetwarza na dżemy lub marmolady, aby móc cieszyć się ich smakiem przez cały rok. W końcu któż z nas nie wspomina z dzieciństwa pierogów, naleśników lub makaronu z truskawkami? 🙂
Poniżej przedstawiamy dwa autorskie przepisy!
„Truskawkowy zawrót głowy” – koktajl
Przygotowanie: Truskawki dokładnie umyć i włożyć do miski lub pojemnika blendera, dodać banana i zmiksować. Wlać mleko i dokładnie wymieszać. Całość najlepiej schłodzić na około 15 min. w lodówce. Dla ozdobienia koktajlu posypać wierzch wiórkami i dołożyć listek mięty.
*Warto zwracać uwagę na skład mleka roślinnego podczas zakupów – korzystajmy z tego naturalnego i bez dodatków konserwantów.
Ciasto jaglane z truskawkami
Składniki: keksówka 26 x 12
Przygotowanie: Kaszę jaglaną opłukać pod zimną wodą, aby pozbyć się smaku goryczki. Następnie zalać wrzątkiem, wymieszać i odcedzić na sicie. Wsypać kaszę do rondelka, dodać 1 i 1/3 szklanki wody. Gotować 20 minut na małym ogniu. Następnie zostawić ją jeszcze na 5 minut pod przykryciem. Ciepłą, ugotowaną kaszę przełożyć do blendera, miksować na gładki krem, dodać zmielone orzechy, mleczko kokosowe oraz kakao i ponownie zmiksować.
Gdy masa jest jednolita dodać mąkę owsianą, proszek do pieczenia, jaja, miód i szczyptę soli i poddać ponownie blendowaniu w celu dokładnego wymieszania się składników. Foremkę wyłożyć papierem do pieczenia i wlać do niej masę. Na wierzchu ułożyć truskawki. Ciasto piec w piekarniku nagrzanym do temp. 180° C przez około 50 minut.
Autor: mgr Magdalena Kwaśniak
Literatura:
Duży sukces tarnowskich koszykarzy. Po wielu latach tułania się w trzeciej lidze, wracają na szczebel…
Ze wszystkich dyscyplin sportu w Tarnowie w najwyższej klasie rozgrywkowej rywalizują tylko żużlowcy. Niewykluczone jednak,…
Słoneczna aura wręcz zachęca, by wyjść z domu i pójść na spacer albo wsiąść na…
W tym roku maj jest miesiącem należącym do Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, która znalazła się…
Miło jest nam poinformować, że po wielu tygodniach wytężonego wysiłku i prac rzeszy oddajemy wreszcie…
23 kwietnia podczas Gali 32. Tarnowskiej Nagrody Filmowej odbyła się prezentacja filmu Najlepszy w reżyserii…
