Rabarbar wywodzi się z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Inna nazwa rabarbaru to: rzewień. Początkowo rósł dziko w Azji, a dokładnie w południowo-wschodniej części gór – okolice Tybetu. Pierwszym krajem Europy, do którego sprowadzono tę roślinę była Wielka Brytania. Natomiast do Polski rabarbar trafił w XIX wieku. Zazwyczaj użytkowany jest na plantacjach przez 10-12 lat . Obecnie uprawiany w wielu miejscach na świecie, a najczęściej wyróżnianymi odmianami są:
Roślina ta lubi klimat chłodny i umiarkowany. Nie posiada dużych wymagań odnośnie temperatur, dlatego też bardzo szybko zaczyna rosnąć po stopnieniu śniegu oraz rozmarznięciu gleby. Istotny wpływ na pełen rozwój i wzrost rabarbaru ma odpowiednia wilgotność gleby, na którą oddziaływają takie warunki pogodowe jak: suma opadów, temperatura, długość dnia i intensywność światła słonecznego. [2, 8]
Wygląd rabarbaru raczej każdemu jest znany, ale dla przypomnienia wspomnimy jego budowę – warzywo to charakteryzują długie, smukłe pędy, inaczej zwane ogonkami liściowymi. Kolor pędów uzależniony jest od tempa wzrostu, ilości pochłoniętej wody oraz odmiany rośliny. Ogonki liściowe przybierają intensywną barwę, począwszy od zielonej przez łososiową, a skończywszy na krwisto czerwonej – to właśnie ten rodzaj jest najbardziej słodki. Z reguły smak rabarbaru jest lekko kwaśny i cierpki. [2, 7]
Rabarbar nie dla wszystkich?
Rzewień wykorzystywany jest w kuchni od wielu lat. Do konsumpcji nadają się tylko ogonki liściowe – pędy. Do zapamiętania dla wszystkich! – blaszki liścia są niejadalne ze względu na dużą zawartość szkodliwych dla zdrowia substancji organicznych, wywołujących zatrucie. Rabarbar obfituje w kwas szczawiowy, dlatego osoby chorujące na reumatoidalne zapalenie stawów, boreliozę, kamicę nerkową i inne schorzenia nerek, a także zmagające się z dną moczanową lub mające uwarunkowane skłonności do jej występowania, powinny z umiarem spożywać potrawy z jego udziałem. Związek ten należy do grupy substancji antyodżywczych, a więc nie mających dla nas żadnych korzyści zdrowotnych. Poza tym łatwo tworzy sole np. z wapniem, nazywane szczawianami, które w formie trudno rozpuszczalnych kryształów odkładają się w kanalikach nerkowych, jako złogi – kamienie i wywołują ból. Osoby narażone na niedobory żelaza, magnezu i wapnia nie powinny w nadmiarze spożywać pędów rabarbaru ze względu na fakt, że może dochodzić do potęgowania deficytu wymienionych pierwiastków. Nie wielu z nas ma świadomość, że na rynku dostępne są również preparaty lecznicze oraz suplementy na bazie korzenia z rzewienia (rabarbaru lekarskiego) na dolegliwości związane z zaparciami. Należy stosować ten medykament zgodnie z ulotką znajdującą się na opakowaniu, ponieważ przedawkowanie może skutkować przekrwieniem narządów miednicy, co jest bardzo groźne dla kobiet w ciąży, a także nasileniem dolegliwości u osób borykających się z hemoroidami. Kwas szczawiowy nie jest niebezpieczny, zresztą powszechnie występuje on także w szczawie, szpinaku, orzechach, soi, a nawet kawie i herbacie. Powinniśmy jednak spożywać go z umiarem, gdyż w takich ilościach nie szkodzi, a może też mieć pozytywny wpływ dla zdrowia – o czym poniżej. [1, 2, 4]
Aspekty zdrowotne rabarbaru
Rabarbar jest produktem ubogo energetycznym – w 100g produktu jest tylko 9 kcal. Dla porównania 100g popularnych chipsów zawiera 530kcal.(!) A dlaczego zrobiłam takie zestawienie? Gdyż jest to wystarczający argument, żeby zamienić chipsy na rabarbar, z którego również możemy przygotować tą uwielbianą przekąskę. Jednakże niskokaloryczność tej rośliny to nie jedyna zaleta. Jedną z nich jest duża zawartość błonnika pokarmowego, która wynosi 3,2g w 100g części jadalnej. Zalecane spożycie błonnika przez Instytut Żywności i Żywienia dla kobiet i mężczyzn populacji polskiej w wieku od 19 do 65 roku życia wynosi 25g na dobę, a więc spożywając go możemy też wliczać do surowców żywnościowych pokrywających jego zapotrzebowanie. Rabarbar obfituje też w różnorodne witaminy i składniki mineralne. Znajdziemy tu witaminę C (9mg/100g), witaminy z grupy B w tym: B1 (tiaminę), B2 (ryboflawinę), B3 (niacynę), B6 (pirydoksynę), które wspierają nasz układ nerwowy, następnie witaminę A odpowiedzialną za proces widzenia, witaminę E neutralizująca wolne rodniki oraz witamina K, której spożycie związane jest z właściwym utrzymaniem odpowiedniej równowagi wapniowej w organizmie, a także biorącej udział w procesach krzepnięcia krwi. Innymi obecnymi mikroskładnikami są: potas, wapń, mangan, jod, żelazo, cynk, magnez. [2, 3, 5]
Rabarbar zalecany jest kobietom w okresie menopauzy oraz z niedoborem estrogenów, ponieważ posiada w swoim składzie rapontycynę, która ma właściwości stymulujące reakcje, jakie powstają w organizmie na skutek działania hormonów płciowych. [2]
Rzewień można zaliczyć do surowców mających działanie przeciwnowotworowe, bowiem jest źródłem rapontygeniny zaliczanej do polifenoli, która hamuje proces kancerogenezy. Badania udowadniają, że rapontygenina zatrzymuję procesy nowotworzenia głównie w przypadku raka piersi oraz raka prostaty. Wykazuje także działanie: antyoksydacyjne, antyalergiczne oraz wspomaga prawidłowe działanie układu sercowo-naczyniowego. [2]
Rabarbar spożywany w niedużych ilościach może przyczyniać się do łagodzenia nieżytu przewodu pokarmowego i większego wydzielania żółci, dzięki występowaniu garbników. Natomiast zwiększone spożycie tej rośliny ma działanie rozwalniające, za co odpowiadają antrachinony, do których zaliczamy: aloeemodynę, fiscjon, chryzafanol, reinę i emodynę, czyli substancje stosowane w przemyśle farmaceutycznym do produkcji środków przeczyszczających. Antrachinony, które zawierają rośliny z rodziny rdestowatych w tym rabarbar wykazują także właściwości przeciwzapalne i przeciwnowotworowe, stając się tym samym związkami, dającymi możliwości poszukiwania substancji o potencjalnym wykorzystaniu w prewencji antyrakowej. [2, 9]
Aby rabarbar nie tracił swojego prozdrowotnego charakteru powinien spożywany być na surowo. Jednak nie wszyscy akceptują jego specyficzny kwaskowato-cierpki smak. Rozwiązanie jest proste – wystarczy zniwelować go posypując cukrem lub w wersji fit: stewią lub ksylitolem. Wszyscy znamy smak ciasta z rabarbarem i kompotu z dodatkiem rzewienia, dlatego tym razem poniżej przedstawiamy alternatywne sposoby przyrządzania rabarbaru, które wykonasz naprawdę szybko.
Chipsy z rabarbaru
– 2 łodygi rabarbaru
– 150ml wody
– 2 łyżki miodu
Rabarbar pokroić po skosie na cienkie plastry. Wodę wymieszać z miodem i podgrzewać na małym ogniu. Gotować około 10 minut. Zestawić z ognia i dodać plasterki rabarbaru. Pozostawić na 30 minut. Następnie rabarbar odsączyć i poukładać na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Suszyć w piekarniku w temperaturze ok. 80-90°C, najlepiej z termoobiegiem . Może to potrwać nawet do 5 godzin.
Aby nie wyrzucać syropu pozostałego po namoczeniu rabarbaru możemy przelać go do słoiczka i przechowywać w lodówce. Dodawać go można np. do herbaty 🙂
Rabarbarowy eliksir
– 1 łodyga rabarbaru
– 200g truskawek
– 200g banana
– 200ml mleczka kokosowego, migdałowego lub krowiego (według upodobań)
– 1 łyżka płatków migdałowych
– pół łyżki miodu
– kawałek pędu rabarbaru
Rabarbar oczyścić, pokroić na drobniejsze kawałki i przełożyć do miski. Podobnie przygotować pozostałe owoce i wsypać w celu zblendowania. Na końcu wlać ulubione mleko i dosłodzić miodem, a całość wymieszać. Przelać do szklanki i ozdobić płatkami migdałowymi i pędem rabarbaru.
Autor: mgr Magdalena Kwaśniak
Literatura:
Duży sukces tarnowskich koszykarzy. Po wielu latach tułania się w trzeciej lidze, wracają na szczebel…
Ze wszystkich dyscyplin sportu w Tarnowie w najwyższej klasie rozgrywkowej rywalizują tylko żużlowcy. Niewykluczone jednak,…
Słoneczna aura wręcz zachęca, by wyjść z domu i pójść na spacer albo wsiąść na…
W tym roku maj jest miesiącem należącym do Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, która znalazła się…
Miło jest nam poinformować, że po wielu tygodniach wytężonego wysiłku i prac rzeszy oddajemy wreszcie…
23 kwietnia podczas Gali 32. Tarnowskiej Nagrody Filmowej odbyła się prezentacja filmu Najlepszy w reżyserii…
