„Płonie ognisko i szumią knieje…” – 115 lat harcerstwa tarnowskiego. Nowa wystawa w Muzeum Ziemi Tarnowskiej.

Jak rozpalić ognisko, odnaleźć drogę w nieznanym terenie i poradzić sobie z dala od cywilizacji? Dziś takie umiejętności znów zyskują popularność za sprawą mody na survival i bushcraft. Tymczasem harcerze zdobywali je już ponad sto lat temu, a Tarnów należał do pionierskich ośrodków polskiego skautingu.

Historia tarnowskiego harcerstwa rozpoczęła się jeszcze przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Za symboliczną datę początku zorganizowanego harcerstwa w Tarnowie przyjmuje się 5 listopada 1911 roku, kiedy to do miasta przyjechał z odczytem o skautingu Andrzej Małkowski. Ruch szybko zyskiwał popularność, szczególnie wśród młodzieży.

Z okazji 115. rocznicy tego wydarzenia Muzeum Ziemi Tarnowskiej przygotowało wystawę „Płonie ognisko i szumią knieje… – 115 lat harcerstwa tarnowskiego”, której otwarcie odbędzie się w poniedziałek, 9 listopada 2026 roku, o godz. 17:00 w Siedzibie Muzeum przy Rynku 3. Wstęp na wernisaż jest bezpłatny.

Wystawa przybliży dzieje harcerstwa w Tarnowie i regionie – od jego początków, przez okres międzywojenny i II wojnę światową, aż po czasy powojenne. Będzie to opowieść przede wszystkim o ludziach, którzy tworzyli ten ruch, ich zaangażowaniu, patriotyzmie i służbie innym.

Na ekspozycji będzie można zobaczyć m.in. historyczne mundury harcerskie, sztandary, osobiste pamiątki tarnowskich harcerzy oraz przedmioty związane z ich udziałem w zlotach w Polsce i Europie. Zgromadzone eksponaty pokażą, jak na przestrzeni ponad wieku zmieniało się harcerstwo, a jednocześnie jak trwałe pozostały jego tradycje i wartości.

Na wystawie przybliżona zostanie również historia jednej z najbardziej znanych pieśni harcerskich – „Płonie ognisko i szumią knieje”. Jej autorem był tarnowski harcerz Jerzy Braun, późniejszy komendant hufca. Jej tekst piosenki wydrukowano w 1920 r. w harcerskim miesięczniku „Czuwaj”, którego Jerzy Braun był inicjatorem i redaktorem. Pieśń śpiewana jest do dziś przy harcerskich ogniskach w całej Polsce.

Eksponaty na wystawie pochodzą ze zbiorów własnych Muzeum Ziemi Tarnowskiej, prywatnych kolekcjonerów, Muzeum Harcerstwa w Warszawie, Muzeum Ziemi Bieckiej, Domu Kultury w Tuchowie, Muzeum Śląskiego w Katowicach, Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, Stowarzyszenia – Muzeum Harcerskie w Zakopanem, Związku Harcerstwa Polskiego Chorągiew Łódzka.

Ekspozycję będzie można zwiedzać do 4 kwietnia 2027 roku.

Mirosław Biedroń Kierownik Działu Promocji Muzeum Ziemi Tarnowskiej