Płaskorzeźby obrazujące historię Spycimira Leliwity.

Na murze wokół placu przed nowo powstałym Multimedialnym Centrum Artystycznym pojawiły się w końcu płaskorzeźby przedstawiające historię założyciela Tarnowa – Spycimira Leliwity, których pomysłodawcą była Rada Osiedla „Starówka”. 

Tablice miały pojawić się na 690. rocznicę lokacji miasta, lecz z racji przedłużającego się remontu obiektu MCA przy ul. Wałowej powieszenie ich także musiało zostać przeniesiona na inny termin. Na szczęście udało się i płaskorzeźby zdobią już mur okalających instytucję kulturalną oraz zakątek Spycimira. Wykonawcami tych wyjątkowych tablic są Ewa Śmiałek i Łukasz Jewuła – artyści wykonali nie tylko sam projekt ale także zrobili odlew z mosiądzu. Wysokość obrazów to 40 centymetrów, które zawierają najważniejsze informacje dotyczące przeszłości grodu, aby można było poznać historię Tarnowa oraz są zachowane w komiksowej poetyce. W najbliższym czasie pojawi się na skwerze również tablica z opisem historii lokacji miasta oraz biogramem Spycimira Leliwity.

Z historii …. 

Spycimir Leliwita (zm. ok. 1352/1354r.) inaczej : Spycimir z Piasku i Tarnowa, Spycimir z Melsztyna, Spytko z Melsztyna herbu Leliwita – był kasztelanem krakowskim, sądeckim i wiślickim. Przybył on z Nadrenii. Według historyków, był on zaufanym doradcą i dyplomatą króla Władysława Łokietka a także wychowawcą kolejnego władcy Polski – Kazimierza Wielkiego. Jako poseł reprezentował nasz kraj na arenie międzynarodowej. Posiadał on duże zdolności urzędnicze i polityczne, ale był także doskonałym „ekonomistą”, dlatego tak sumiennie powiększał swój majątek. Spycimir nim zdecydował się na zakup wsi, lokacje miasta lub budowę zamku, dokładnie sprawdzał położenie miejscowości czy teren na którym miał powstać pałac. Wszystko odpowiednio planował i analizował aby otrzymać później z tego jak największe korzyści pieniężne. Główną rolą w wyborze np. miasta była bliskość szlaków komunikacyjnych i handlowych, tak min. było z odziedziczonymi przez niego dobrami ziemi wiślickich. Cechowały się one dogodnym położeniem przy przeprawach rzecznych leżących między Krakowem a Sandomierzem i biegnącym do Włodzimierza oraz Kijowa.

Od początku lat 20. XIV wieku Spycimir pozyskiwał tereny w okolicach dzisiejszego Brzeska, które następnie lokował, tak też było z naszym miastem! Tarnów stanowiła dość duża osada z zalesionymi terenami, które kasztelanowi się bardzo podobały. Ale możnowładca chciał więcej niż jedynie Tarnów rycerski usytuowany u podnóża góry. W 1328r. król Władysław Łokietek przekazał mu i przypieczętował dokumentem również – Tarnów królewski znajdujący się na wzgórzu św. Marcina. W 1330 r. podjął on lokację Tarnowa, gdzie zbudował zamek z kaplicą oraz wieżę. (więcej inf. Tutaj). Zimą 1347 r. nabył m.in. wieś Charzewice, w której zaczął budować drugi zamek zwany ”Melsztyn” – to tutaj krzyżowały się szlaki handlowe na Ruś i Węgry. Posiadał on niebywałą smykałkę do interesów, co dodatkowo umożliwiało my przymierze polsko-węgierskie, które ożywił ruch handlowy na szlaku do Bałtyku ku Węgrom. Ponadto działania Spycimira sięgały szerzej, bo aż do miast i portów nad Adriatykiem i Morzem Czarnym. Sam Dunajec był ważnym drogą wodną w handlu, który łączył strefę karpacką z Wisłą. Swój majątek wzbogacał o czynsze z posiadanych wsi, dochód zdobywał z wydobywania soli i kruszców (złota i srebra), otrzymywał zapisy na żupach krakowskich oraz wykupywał dziedziczne urządy. Jego pozycja w Polsce była również utrzymywana dzięki małżeństwom. Był dwukrotnie żonaty, ale dopiero ślub ze Stanisławą z Bogoriów pozwoliło mu wejść do grona elity możnowładców i robienie kariery urzędniczej. Posiadał on liczne potomstwo – z drugą żoną miał pięcioro dzieci, natomiast imiona potomku z pierwszą małżonką nie są znane. 

Gdzie został pochowany?Źródła podają dwa miejsca – jednym z nich jest krakowski kościół pw. Wszystkich Świętych ale inne także mówią, że jego ciało spoczywa w katedrze pw. Narodzenia NMP w Tarnowie. Majątek Spycimira Leliwity odziedziczyli jedynie jego dwaj synowie Jan i Rafał, którzy stali się założycielami rodów Melsztyńskich i Tarnowskich. 

                              fot. Kopia Aktu Lokacyjnego Tarnowa ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Tarnowie

źródło:

  • www.historia.org.pl
  • www.it.tarnow.pl
  • www.tarnow.pl
  • www.wikipedia.pl
  •