Malinowy koszyk zdrowia

Lato to okres wakacji i korzystania z obfitości owoców rosnących w ogrodzie i na grządkach. W kolejnej odsłonie smaku – maliny, którymi możemy cieszyć się w czasie urlopu i odpoczynku. Owoce te rewelacyjnie sprawdzają się w sałatkach owocowych, koktajlach, a także jako przetwory, które w zimie przypominają nam o ciepłych i długich słonecznych dniach. Ich soczystość oraz aromat kusi każdego, jednak warto podkreślić, że od wieków roślina ta stosowana była, jako remedium na liczne schorzenia i dolegliwości – czy tak jest również teraz?

Starożytny przysmak
Maliny to jedne z najstarszych owoców świata. Doceniane były już przez starożytnych Greków i Rzymian. Pierwsze wzmianki o Rubus Ideaus (nazwa łac.) pochodzą z 300 r. p.n.e. Warto zauważyć, że malina ma nawet swoje miejsce w mitologii greckiej, w której opisano, że jedna z nimf chcąc uspokoić małego Zeusa sięgnęła po białe maliny, niestety kalecząc się przy tym. Kropla jej krwi zabarwiła owoc i od tego czasu wszystkie maliny są czerwone. Uprawa malin zapoczątkowana została w XV wieku w przyklasztornych ogrodach, jednak dopiero pod koniec XVII wieku mówi się o pierwszych odmianach hodowlanych. [7]
Krzewy malin można spotkać w strefie umiarkowanej; w Europie, Ameryce Północnej, Azji, Nowej Zelandii, Australii. Jest rośliną wieloletnią, sięgającą do 2 metrów wysokości, a jej pędy są lekko odchylone i pokryte kolcami. W zależności od odmiany kwitną od czerwca do sierpnia. Owoce składają się z soczystych i aromatycznych drobnych pestkowców. Do spożywania malin zachęca też ich piękna barwa, która przybiera kolor czerwony, krwistoczerwony lub jasnoczerwony, rzadziej można spotkać maliny żółte, białe lub czarne. Najlepszym miejscem do uprawy tej rośliny są zbocza lub tereny równinne. Maliny lubią gleby żyzne o odczynie lekko kwaśnym i odpowiednim nawodnieniu, a najlepszą porą na sadzenie tych owoców jest jesień, bo wówczas ziemia jest wilgotna i sprzyja ukorzenieniu rośliny. W uprawie malin należy pamiętać także u przycinaniu pędów, powinno się to czynić wczesną wiosną, a także po zakończeniu zbiorów, dzięki temu zabiegowi liczba młodych pędów jest większa. Znanymi odmianami malin – a jest ich sporo – są : Benefis, Canby, Beskid, Koral, Laszka, Glen Ample, Malling Jewel, Veten, Norna, Nawojka. Pokusa, Polesie, Polana, Polka, Poranna Rosa. [5, 8, 11, 13, 14, 15]

Naturalny „wspomagacz” odporności
Po maliny warto sięgać nie tylko ze względu na wybitny aromat i niepowtarzalny smak, ale przede wszystkim dlatego, że to także źródło składników odżywczych, które mają pozytywny wpływ na nasze zdrowie. Powszechnie wiadomo, że maliny mają działanie przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i napotne, zatem śmiało mogą być stosowane, jako specyfik wspomagający leczenie przeziębienia. Ze względu na dużą zawartość błonnika maliny oddziaływają dobrze także na układ trawienny i wspomagają metabolizm. W 100g malin znaleźć można 6,7g błonnika. Roślina ta obfituje w liczne antyoksydanty, do których zaliczamy polifenole, takie jak: antocyjany, flawonoidy, kwasy fenolowe min. kwas elagowy podnoszące naturalną odporność dzięki właściwościom przyciwutleniającym i hamującym rozwój stanów zapalnych, infekcji bakteryjnych i wirusowych. Istotnym składnikiem z punktu widzenia zdrowia człowieka jest wyżej wspomniany kwas elagowy, którego potencjał antyoksydacyjny przyczynia się do zatrzymania nowotworów wątroby. Badania wykazują, że istnieje zależność między spożyciem żywności obfitujących w polifenole, a wystąpieniem choroby niedokrwiennej serca. Te roślinne substancje aktywne warto również stosować w profilaktyce wrzodów żołądka i dwunastnicy. Malina posiada w składzie grono cennych minerałów, jak potas czy magnez, które uszczelniają naczynia krwionośne i normalizują pracę serca. Ponadto potas reguluje ciśnienie i całą gospodarkę wodno-elektrolitową. W składzie biochemicznym malin znaleźć można także cynk, którego niedobór objawia się problemami skórnymi i obniżoną odpornością. Kolejnym pierwiastkiem obecnym w opisywanej roślinie jest mangan, normujący metabolizm białek, tłuszczy i węglowodanów. Malinom można zawdzięczać wspomaganie układu immunologicznego i prawidłowych funkcji organizmu dzięki witaminom: A, C, E, PP, B1, B2. Wiele leków produkowanych jest z dodatkiem owoców malin, polecanym szczególnie w okresie przeziębienia i grypy. Liście malin często wchodzą w skład fitoterapeutycznych preparatów mających działanie żółciopędne i moczopędne. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 9, 10, 12, 16]

Bardzo popularnym produktem jaki możemy znaleźć w ostatnim czasie na półkach sklepowych i drogeryjnych jest olej/olejek z pestek malin. W tym naturalnym ekstrakcie znajdziemy NNKT (niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe), antyoksydanty i witaminy (A, E). Składniki te idealnie nawilżają i regenerują skórę oraz silnie zabezpieczają przed szkodliwym działaniem promieni UV stanowiąc idealną alternatywę dla chemicznych środków fotoprotekcyjnych – wystarczy, że dodasz go rano do ulubionego kremu lub nałożysz bezpośrednio na twarz pod makijaż. Produkt dedykowany jest cerze przesuszonej, alergicznej, a nawet problematycznej, gdyż nie zatyka porów. Chwali się również zastosowanie oleju na suche i zniszczone włosy, aby je odbudować i nadać odpowiednie odżywienie. [2, 17, 18]
Obecnie zaobserwować można zwiększone zainteresowanie wpływem roślin na zdrowie człowieka. Malina zapewnia nam ten przyjazny dla naszego organizmu efekt. Warto sięgać po nasze polskie maliny, które są aromatyczne, soczyste i mają przyjemny kwaskowy smak. Dobrze mieć na uwadze, że owoce te możemy zamrozić lub robić z nich przetwory, aby w zimie móc wspomagać swój układ odpornościowy i przygotować w chłodne dni pyszny kompot w formie deseru dla dzieci i dorosłych. Poniżej przedstawiamy przepisy, które z chęcią sami przygotujecie u siebie w domu. Zachęcamy 

PRZEPISY
Owsianka malinowo – migdałowa
1szklanka płatków owsianych
1szklanka mleka migdałowego
1 szklanka mrożonych lub świeżych malin
1 łyżka miodu
płatki migdałowe
Wykonanie: Płatki owsiane wsypać do garnka i zalać większą ilością wody, wymieszać i wylać mętną wodę, powtórzyć jeszcze 2 – 3 razy, aż woda będzie czysta bez resztek łusek ziarna. Wlać wodę w ilości 1 i 1/2 szklanki i zagotować. Zmniejszyć ogień i gotować przez ok. 10 minut, w międzyczasie 3 razy zamieszać. Następnie dodać mleko migdałowe oraz miód, wymieszać i zagotować. Gotować przez ok. 5 minut, co chwilę mieszając. Maliny włożyć do garnka i mieszając podgrzewać, aż się rozpadną (w przypadku malin mrożonych gotować trochę dłużej). Przełożyć do miseczki i posypać płatkami migdałowymi.
Owocowy chłodnik dla dorosłych
2 szklanki malin
1 szklanka borówek
1 szklanka czernic
Sok z cytryny
2 łyżki miodu
Likier kokosowy (według uznania ok. ½ szklanki)
Wykonanie: Owoce na chłodnik należy wcześniej schłodzić przez kilka godzin w lodówce. Do pojemnika z blenderem wsypać opłukane i oczyszczone z szypułek oraz listków jagody, maliny, czernice, sok z cytryny, miód oraz likier kokosowy. Całość dokładnie zmiksować, a następnie przetrzeć przez sito dla uzyskania gładkiej konsystencji musu. Schłodzić w lodówce, przed samym podaniem rozlać do kieliszków lub szklanek i dodać pokruszony lód.

Autor: mgr Magdalena Kwaśniak

Literatura:
1. Alasalvar C., Grigor J. M., Zhang D., et al., 2001. Comparison of volatiles, phenolics, sugars, antioxidants vitamins, and sensory quality of different carrot varieties. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 49: 1410-1416.
2. Baranowska A., Gugała M., Mystkowska I., Radwańska K., Zarzecka K., 2015. Właściwości prozdrowotne owoców maliny właściwej (Rubus idaeus L.). Problemy Higieny i Epidemiologii, 96 (2): 406-409.
3. Chapus A., Labrecque L., Lamy S., et al., 2005. Combined inhibitionof PDGF and VEGF receptors by ellagic acid, a dietary-derived phenolic compound. Carcinog, 26 (4): 821-826.
4. Czech A., Rusinek E., Merska M., 2011. Zawartość wybranych biopierwiastków w owocach i sokach z owoców jagodowych. Problemy Higieny i Epidemiologii, 92 (4): 836-839.
5. Danek J., 2009. Uprawa maliny i jeżyny. Wyd Hortpress, Warszawa: 1-74
6. Horuz A., Korkmaz A., Rüştü-Karaman M., el al., 2013. The evaluation of leaf nutrient contents and element ratios of different raspberry varieties. Journal of Food, Agriculture and Environment: 11(1): 588-93.
7. https://ncez.pl/abc-zywienia-/fakty-i-mity/maliny-na-zdrowie
8. Karabela M., 2007. Malina. Panacea, 3 (20): 30-31.
9. Krauze-Baranowska M., Majdan M., Kula M., 2004. Owoce maliny właściwej i maliny zachodniej źródłem substancji biologicznie aktywnych. Postępy Fitoterapii, 1: 32-39.
10. Kwiatkowska E., 2010. Kwas elagowy – zawartość w żywności i rola prozdrowotna. Borgis – Postępy Fitoterapii, 4: 211-214.
11. Łabanowska B., 2016. Metodyka integrowanej ochrony maliny, Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, 6-12.
12. Markowski J., Płocharski W., Pytasz U., Rutkowski K., 2012. Owoce, warzywa, soki – ich kaloryczność i wartość odżywcza na tle zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze. Cz. 1. Kaloryczność i mit o wpływie na otyłość. PFiOW, 9: 24-27.
13. Ożarowski A., Jaroniewski W., 1987. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. IWZZ, Warszawa: 243-244.
14. Smolarz K., 1999. Malina i jeżyna. PWRiL, Warszawa, 1-99.
15. Tyszyńska-Kownacka D., Krześniak L. M., 1987. Leczymy się ziołami z działki. PWRIL, Warszawa: 105-106.
16. Wojdyło A., 2011. Ocena możliwości zastosowania owoców pigwy pospolitej w produkcji przetworów o wysokiej zawartości polifenoli i aktywności przeciwutleniającej. Wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu ,Wrocław: 1-162.
17. www.ministerstwodobregomydla.pl
18. www.mokosh.pl